Prawa po poronieniu/ terminacji ciąży

Po poronieniu lub terminacji ciąży masz prawo do:

  • urlopu w wymiarze 8 tygodni (art. 180[1] § 1 Kodeksu pracy). Aby z niego skorzystać, przedstawia się u pracodawcy akt urodzenia z adnotacją o martwym urodzeniu oraz wniosek o urlop. Ten czas jest liczony od momentu poronienia.
  • zasiłku w czasie tego urlopu (art. 29 ust. 8 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa)
  • zasiłku pogrzebowego (art. 77 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w zw. z  § 16 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe)
  • pochówku lub rezygnacji z pochówku (art. 10 ust. 1 lub art.  10 ust. 3 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych). W przypadku rezygnacji z pochówku szpital może: zlecić spopielenie zwłok (prochy trafiają do zbiorowej mogiły, kolumbarium) lub zlecić pochówek gminie. Nie ma obowiązku informowania rodziców, gdzie jest grób.
  • poradnictwo nt. wskazań do diagnostyki genetycznej. Większość poronień samoistnych spowodowana jest czynnikami genetycznymi – wadami, które powstają spontanicznie i nie powtarzają się w kolejnych ciążach. Zdecydowanie rzadziej za poronienie odpowiadają wady genetyczne rodziców. Badania DNA stwierdzają błędy w kariotypie u zaledwie 3-6% par. W przypadku stwierdzenia błędów, istnieje zwiększone ryzyko poronień czy wad rozwojowych, natomiast nie przekreśla to szans na ciążę. Jeśli już jednak wystąpią, mogą powodować kolejne poronienia. Dzięki konsultacji genetycznej i przeprowadzeniu badań, o ile są one faktycznie wskazane,  można podjąć kroki zwiększające szanse na prawidłowy przebieg ciąży. Narodowy Fundusz Zdrowia refunduje badanie kariotypu (prywatnie ok. 400-500 zł/osoba) wtedy, gdy lekarz genetyk współpracujący z NFZ widzi wskazania jak  minimum 2 poronienia, czasami też niepłodność, martwe urodzenie czy mocne odchylenia od normy wykazane w badaniach nasienia. Badanie genetyczne materiału po poronieniu nie jest refundowane przez NFZ. Więcej na temat badań po poronieniu. 
  • odszkodowanie z tytułu utraty ciąży – o ile posiada się stosowne ubezpieczenie prywatne

Jeśli w szpitalu odmawiają Ci wydania karty martwego urodzenia (np. z powodu zrzeczenia się pochówku), porozmawiaj się z dyrekcją szpitala, powołaj się na wskazane przez nas przepisy, zadzwoń do Zespołu Prawnego Federacji: 22 635 93 95. Istnieje możliwość złożenia skargi do Rzecznika Praw Pacjenta lub zawiadomienia do Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej.

Więcej w stanowisku Zespołu Prawnego ws. karty martwego urodzenia.

Ze wskazanych powyżej uprawnień można, lecz nie trzeba skorzystać. Nie oznaczają one, że podmiotowość prawna płodu jest równa podmiotowości kobiety. Są raczej wyrazem zabezpieczeniem jej praw i szacunku dla różnych sposobów przeżywania poronienia lub aborcji.

Można zrezygnować z pochówku (religijnego lub nie), wówczas obowiązek zajęcia się nim przechodzi na gminę. Taka rezygnacja nie ma wpływu na ubieganie się o 8-tygodniowy urlop.

Aby po poronieniu lub terminacji ciąży zrealizować prawo do 8-tygodniowego urlopu, zasiłku w czasie tego urlopu i (fakultatywnie) zasiłku pogrzebowego, trzeba ze szpitala otrzymać kartę martwego urodzenia, dokonać rejestracji w Urzędzie Stanu Cywilnego i wydany w USC akt przedstawić w ZUS. Czasami szpital sam przekazuje kartę do USC, jeśli tego nie uczyni należy dostarczyć ją do urzędu w ciągu 3 dni.  Do wydania karty martwego urodzenia potrzebne jest jednak wskazanie płci płodu. Czasami z przyczyn biologicznych (wczesna ciąża) nie jest to możliwe. Można wtedy wykonać stosowne badanie na koszt pacjentki.

Powyższe uprawnienia dotyczą zarówno sytuacji, gdy do poronienia doszło w szpitalu, jak również w przypadkach poronień poza nim. W takiej sytuacji, odpowiedzialnym za wystawienie odpowiednich dokumentów jest szpital, do którego kobieta zgłosiła się po poronieniu.

Jeśli poronienie/aborcja nastąpiły za granicą, należy wziąć ze szpitala stosowne potwierdzenie. Mamy trzy opcje rejestracji:

  • w odpowiednim urzędzie za granicą;
  • w Polsce w wybranym przez siebie urzędzie stanu cywilnego;
  • w Polsce za pośrednictwem konsula w danym kraju zagranicznym.

Ze staraniem się o kolejną ciążę warto zaczekać 3 do 6 miesięcy.

Ze standardów opieki okołoporodowej wynikają następujące prawa:

Grafika Fundacji Rodzić po Ludzku

  1.  Po przekazaniu informacji należy umożliwić pacjentce skorzystanie możliwie szybko z pomocy psychologicznej i wsparcie osób bliskich, zgodnie z życzeniem kobiety;
  2. Pacjentki po powodzeniu położniczym, w miarę możliwości, nie umieszcza się w sali razem z kobietami w okresie ciąży, bądź w połogu, których ciąża zakończyła się urodzeniem zdrowego dziecka;
  3. Pacjentkę traktuje się z szacunkiem oraz umożliwia się jej branie udziału w podejmowaniu świadomych decyzji związanych z koniecznym postępowaniem diagnostyczno-terapeutycznym; osoby sprawujące opiekę potrafią nawiązać z nią dobry kontakt słowny i mieć świadomość, jak ważny jest ton rozmowy, ich postawa oraz słowa kierowane do kobiety po utracie dziecka; należy zapytać o jej potrzeby i oczekiwania, a informacje w tym zakresie wykorzystać do wspierania podczas pobytu w oddziale; badania i zabiegi wykonuje się w intymnej atmosferze;
  4. Po terminacji ciąży należy umożliwić pożegnanie się ze zmarłym dzieckiem w obecności osób bliskich, jeżeli wyraża taką potrzebę;

  5. Pacjentce udziela się wyczerpującej informacji na temat stanu jej zdrowia;

  6. Pacjentce udziela się także wszelkich informacji zarówno o możliwości uzyskania dalszej pomocy psychologicznej, miejscach i organizacjach udzielających wsparcia osobom w podobnej sytuacji, jak i przysługujących jej prawach;
  7. Pacjentce udziela się wyczerpującej informacji na temat obowiązującego stanu prawnego, w szczególności wynikającego z przepisów o aktach stanu cywilnego, zabezpieczenia społecznego i prawa pracy dotyczącego sytuacji, w jakiej się znalazła, jak również o możliwości pochówku;
  8. Pacjentka otrzymuje opiekę laktacyjną zgodnie z indywidualną sytuacją i zgodnie z aktualną wiedzą na temat laktacji w sytuacjach, o których mowa w ust. 1.