Na mocy ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta przysługuje nam szereg praw w obszarze zdrowia. Poniżej pokrótce je omawiamy wraz z przykładami z działki zdrowia reprodukcyjnego. Naruszenie praw pacjenta? Podpowiadamy, jak reagować.
Zapoznaj się z wykazem aktów prawnych, które regulują dostęp do opieki medycznej, świadczeń i Twoich praw jako pacjenta/pacjentki – możesz się na nie powoływać w rozmowie z lekarzem/lekarką
Prawa pacjenckie:
- prawo do zrozumiałej informacji o stanie zdrowia, rozpoznaniu, proponowanych oraz możliwych metodach diagnostycznych i leczniczych, wynikach leczenia oraz rokowaniu.
Przykład: lekarz ma obowiązek poinformować, że istnieją medyczne wskazania do przerwania ciąży czy o obowiązkowych badaniach w czasie ciąży. - prawo do świadczeń, odpowiadających aktualnej wiedzy medycznej, udzielane są z należytą starannością, w warunkach spełniających wymagania fachowe i sanitarne. Mamy prawo do zasięgnięcia drugiej opinii i zmiany lekarza prowadzącego.
Przykład: lekarz powinien wykonywać świadczenia gwarantowane (bezpłatne dla ubezpieczonych) jak zakładanie wkładki na NFZ czy profilaktyczna cytologia/mammografia (o ile placówka posiada odpowiedni kontrakt). - prawo do obecności osoby bliskiej, o ile nie występuje zagrożenie epidemiczne lub zagrożenie dla bezpieczeństwa zdrowotnego pacjentki/-ta.
Przykład: „osoba bliska” oznacza małżonka, krewnego do drugiego stopnia lub powinowatego do drugiego stopnia w linii prostej, przedstawiciela ustawowego, osobę pozostającą we wspólnym pożyciu (również w związku jednopłciowym) lub osobę wskazaną przez pacjenta (nie zawsze musi więc to być rodzina ani partner(ka)) - prawo do wyrażenia zgody na każdy zabieg. Przy podwyższonym ryzyku dla zdrowia zgoda musi być wyrażona na piśmie.
Przykład: personel medyczny musi zasięgnąć zgody pacjentki rodzącej na nacięcie krocza czy podanie oksytocyny. - prawo do dokumentacji medycznej. Skierowania czy wyniki badań są naszą własnością, a 1. egzemplarz karty pacjenta/historii choroby należy się nam za darmo.
Przykład: placówka nie może zabierać naszych badań, lekarz powinien albo spisać wyniki albo zrobić kopie, a pacjentce/-towi oddać oryginał. - prawo do zgłaszania sprzeciwu wobec opinii czy orzeczenia lekarskiego.
Przykład: w razie niezgody na orzeczenie lekarskie, które wskazuje, że wada płodu nie kwalifikuje się na legalną aborcję, pacjentka może się odwołać do rzecznika praw pacjenta. Więcej na temat procedury. - prawo do zachowania tajemnicy przez osoby wykonujące zawód medyczny.
Przykład: nie wolno ujawniać żadnych informacji uzyskanych w związku z wykonywaniem zawodu orientacji seksualnej, zakażenia infekcją przenoszoną drogą płciową, powodu hospitalizacji etc.
Co robić w sytuacji odmowy/naruszenia Twoich praw? 8 zasad świadomych pacjentek i pacjentów
- Bądź asertywna/y, pokaż, że znasz swoje prawa. Postaw granicę, jeśli czujesz, że atakowana jest Twoja godność. Zażądaj zaprzestania naruszeń.
- Jeżeli czujesz, że lekarz wprowadza Cię w błąd np. odmawiając z powodu rzekomej rejonizacji – poproś o podanie podstawy prawnej.
- Wszelkie odmowy – przyjęcia do szpitala, wydania skierowania czy recepty, wykonania badania i zabiegu – muszą być wpisane do dokumentacji z uzasadnieniem. Koniecznie o to zadbaj i poproś o wydanie odpisu odmowy na piśmie.
- W sytuacji podbramkowej zadbaj o obecność świadka w czasie konsultacji lekarskiej np. osoby bliskiej, pielęgniarki. Notuj nazwiska i wypowiedzi.
- Możesz nagrywać rozmowę 1 na 1 – tylko w celach dowodowych, nie możesz jej upubliczniać.
- Poproś o drugą opinię/konsylium lub zmianę lekarza.
- Nagłośnij sprawę – opisz zdarzenie w mediach społecznościowych (przywołaj fakty, nie oceny, które mogą Cię narazić na odpowiedzialność za zniesławienie). To może uchronić inne osoby przed podobną sytuacją i powstrzymać sprawcę naruszeń od bezprawnych/ nagannych działań.
- Skorzystaj z „drabinki interwencji”.
Drabinka interwencji
W razie odmowy świadczenia czy naruszenia Twoich praw masz do wyboru różne działania – stosuj gradację reakcji, zaczynając od najszybszych i relatywnie najprostszych działań:
- ktoś z personelu medycznego naruszył Twoje prawa? – porozmawiaj z przełożonym lub osobą kierującą placówką, opisz sytuację, zwróć się o interwencję. Jeśli to nie zadziała – zapowiedz kolejne kroki prawne, w wyniku których placówka może ponieść poważne konsekwencje
- powołaj się na konsultację prawną
- masz problem z dostępnością świadczeń medycznych czy bezprawną odmową? Skontaktuj się z wojewódzkim konsultantem z danej dziedziny medycyny (namiary na nich znajdziesz na stronach urzędów wojewódzkich)
Kroki prawne
- stwierdzasz naruszenie praw pacjenckich? Złóż skargę do Rzecznika Praw Pacjenta.
- nie zgadzasz się z opinią/orzeczeniem lekarskim? Złóż sprzeciw do Rzecznika Praw Pacjenta.
- odmówiono Ci świadczenia gwarantowanego? – Złóż skargę do NFZ za nierealizowanie kontraktu.
- doświadczyłaś/-łeś nagannego/nieetycznego traktowania? Złóż skargę rzecznika odpowiedzialności zawodowej przy okręgowej izbie lekarskiej.
- w razie nieumyślnego spowodowania ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, rozstroju zdrowia, śmierci czy narażenia na niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku – złóż zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa.
- przy naruszeniu dóbr osobistych lub błędów medycznych – załóż sprawę cywilną (omów to z naszym Zespołem Prawnym)
- jeżeli wyczerpano wszelkie możliwe środki odwoławcze w systemie państwowym można złożyć skargę dot. działania organów publicznych do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu za nieprzestrzeganie/naruszenie praw Europejskiej Konwencji Praw Człowieka np. prawa do wolności, życia, rzetelnego procesu, poszanowania życia prywatnego, wolności sumienia
Wzory skarg w razie naruszeń praw reprodukcyjnych znajdują się w zakładce „Zaangażuj się”.
Polecamy obejrzenie naszego webinaru o prawach pacjenckich:
Zespół Prawny
Zespół udziela pomocy prawnej pro bono (procesowej i porad prawnych) w sprawach z zakresu praw reprodukcyjnych, w szczególności:
- naruszenie praw do legalnego przerywania ciąży,
- dostępu do antykoncepcji i badań prenatalnych,
- z zakresu praw pacjenckich (prawa do świadczeń, do informacji, do dokumentacji medycznej, do poszanowania intymności i godności),
- wadliwego wykonywania zawodu przez lekarzy (nadużywanie klauzuli sumienia, naruszenia praw pacjenta),
- naruszeń dóbr osobistych w systemie opieki zdrowotnej,
- związanymi z błędami lekarskimi i zdarzeniami medycznymi.
Kontakt: zespolprawny@federa.org.pl.
Podobne treści
None found
