>

>

ABORCJA PRAWEM CZŁOWIEKA. PROGRESYWNY KOMENTARZ OGÓLNY DOT. PRAWA DO ŻYCIA

Artykuły

ABORCJA PRAWEM CZŁOWIEKA. PROGRESYWNY KOMENTARZ OGÓLNY DOT. PRAWA DO ŻYCIA

Opublikowano 05-11-2018

Federacja na rzecz Kobiet i Planowania Rodziny przyjęła z ogromnym uznaniem i zadowoleniem Komentarz Ogólny do art. 6 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych dot. Prawa do Życia.

Po trzech latach konsultacji, mimo potężnej presji ultrakonserwatystów, Komitet Praw Człowieka ONZ przyjął dokument bardzo progresywny i arcyważny dla rzecznictwa pro-choice. Komentarz Ogólny do art. 6 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych (ICPPR) to ponad 20-stronicowa wykładnia o prawie do życia.

Paragraf 8 skupia się na aborcji jako prawie człowieka. Ograniczenia zdolności kobiet i dziewcząt do przerywania ciąży nie mogą, między innymi, zagrażać ich życiu, narażać na fizyczny lub psychiczny ból lub cierpienie, dyskryminować, jak też arbitralnie ingerować w ich prywatność. Komentarz zobowiązuje państwa-strony ICCPR do zagwarantowania bezpiecznego, legalnego i skutecznego dostępu do aborcji, gdy ciąża zagraża zdrowiu kobiety lub gdy jej kontynuacja mogłaby spowodować ból czy cierpienie, szczególnie w przypadkach gwałtu albo kazirodztwa. Państwom nie wolno regulować kwestii dot. ciąży i aborcji w sposób sprzeczny z obowiązkiem ochrony kobiet i dziewcząt przed przerywaniem ciąży w niebezpiecznych warunkach, powinny za to dokonać odpowiednich zmian w przepisach, jeśli tego obecnie nie gwarantują. Ponadto obliguje państwa do zapewnienia przystępnej cenowo antykoncepcji, jak też opartych na wiedzy naukowej informacji o zdrowiu seksualnym i reprodukcyjnym, oraz do zapobiegania stygmatyzacji kobiet i dziewcząt, które przerywają ciążę.

Polska ratyfikowała Pakt w 1977 r. a z dniem 18 czerwca 1977 r. wszedł on w życie. Pakt posiada wiążący charakter prawny i stanowi gwarancję podstawowych praw i wolności człowieka, co powoduje, że Polska jest zobowiązana do wdrożenia jego postanowień w życie. Poza konsekwencjami naruszenia prawa międzynarodowego skutkującymi daleko idącym ostracyzmem na arenie międzynarodowej, naruszenie wymogów wynikających z Komentarza może uruchomić falę procedur skargowych na gruncie międzynarodowym, europejskim i krajowym, za która pójdzie obowiązek wypłaty wysokich odszkodowań przez Polskę.

Zdrowie kobiety i autonomia w zakresie decydowania o swoim ciele wiedzie prym w katalogu praw ważonych przez Komitet. Wdrożenie tego komentarza na gruncie polskiego prawa oznacza konieczność zmiany przepisów dotyczących aborcji, gdyż dostęp do aborcji ma być gwarantowany we wszystkich przypadkach gdzie ciąża wywołuje zagrożenie dla zdrowia kobiety i gdy donoszenie ciąży może powodować dla niej duży ból i cierpienie (fizyczne i psychiczne), zwłaszcza, ale nie tylko w przypadku gwałtu i kazirodztwa, brak szans na przeżycie a także w przypadkach arbitralnych naruszeń prawa kobiet do życia prywatnego. W tym zakresie państwa są zobowiązane do zniesienia istniejących barier w dostępie do bezpiecznej aborcji w prawie i praktyce, w tym na przykład wynikających ze stosowania klauzuli sumienia, co szczególnie gorzko rezonuje z polskim porządkiem prawnym. Ponadto, dokument ten stanowi, że kryminalizacja kobiet i dziewczyn oraz lekarzy za aborcję stanowi naruszenie prawa do życia, gdyż zmusza kobiety do poszukiwania dostępu do aborcji, która nie będzie wykonywana w bezpiecznych dla niej warunkach. Jest to kolejny przepis, który powinien stanowić wyzwanie dla ustawodawcy w Polsce. Dostęp do przystępnej cenowo antykoncepcji, rzetelnej informacji na temat zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego oraz zapobieżenie stygmatyzacji kobiet poszukujących dostępu do aborcji jest to kolejny postulat, jakby szyty na miarę polskiego ustawodawcy. W polskiej rzeczywistości, w świetle trwających dyskusji nad zaostrzeniem prawa aborcyjnego, także wymóg niewprowadzania nowych barier w dostępie do aborcji zdaje się być wyjątkowo aktualny i adekwatny.

Już w trakcie dyskusji nad Komentarzem w wielu kontekstach Polska była stawiana jako negatywny przykład, co może się szczególnych odbić dużymi oczekiwaniami wobec Polski w procesie sprawozdawania z realizacji wymogów wynikających z Komentarza. Wbrew naciskom ekstremistycznych środowisk anti-choice w Komentarzu nie znalazł się zapis o ochronie życia od poczęcia – wręcz przeciwnie, treść jego należy interpretować tak, że życie podlega ochronie od urodzenia.
Przyjęcie Komentarza to wielki dzień dla międzynarodowej społeczności pro-choice, zapewnia bowiem ramy prawne niezbędne do tego, by pociągać do odpowiedzialności władze za społeczne i zdrowotne straty wynikające z restrykcyjnych przepisów antyaborcyjnych. Komentarz stanowi także wyraźny sygnał dla ekstremistycznych organizacji, że przedefiniowanie na ich modłę katalogu praw człowieka w międzynarodowym systemie praw człowieka nie jest możliwe.

Opublikowano w:

Podobne artykuły

ZAPRASZAMY NA WARSZTATY ASERTYWNOŚCI I SAMOOBRONY WENDO (11-12 LIPCA 2026)

Opublikowano 30-06-2026

Zapraszamy na bezpłatne, 12-godzinne warsztaty asertywności i samoobrony dla kobiet...

GRAFIK TELEFONU ZAUFANIA NA BIEŻĄCY MIESIĄC

Opublikowano 02-06-2026

Dyżury Telefonu Zaufania Fundacji FEDERA odbywają się od poniedziałku do...

RAPORT Z DZIAŁALNOŚCI FUNDACJI W ROKU 2025

Opublikowano 30-03-2026

Ostatnich dwanaście miesięcy to czas zawirowań na całym świecie. Jesteśmy...

Za przerwanie własnej ciąży nie grozi odpowiedzialność karna

Art. 4a ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny przewiduje dwie sytuacje, w których przerwanie ciąży może zostać legalnie wykonane przez lekarza w ramach systemu ochrony zdrowia:

  1. gdy ciąża stanowi zagrożenie dla życia lub zdrowia osoby w ciąży;
  2. gdy istnieje uzasadnione podejrzenie, że ciąża powstała w wyniku czynu zabronionego.


Ponadto, osoba w niechcianej ciąży może przerwać ją za pomocą tabletek lub w zagranicznej klinice, niezależnie od przyczyny.

W żadnym z tych przypadków osoba w ciąży nie podlega odpowiedzialności karnej za własną aborcję.

Zdarza się natomiast, że osoby po aborcji tabletkami dostają wezwanie na przesłuchanie w charakterze świadka. To często stresująca sytuacja, ale warto pamiętać, że nie oznacza ryzyka zarzutów czy więzienia. Postępowania toczą się np. przeciwko polskim sprzedawcom tabletek. W przypadku takiego wezwania, warto zapoznać się z artykułem: https://federa.org.pl/karalnosc-aborcji/.

Co zatem oznacza „kryminalizacja aborcji”?

Kryminalizacja aborcji w Polsce oznacza sankcje karne (na mocy art. 152 Kodeksu karnego) za wykonanie aborcji lub udzielenie pomocy w jej przeprowadzeniu poza przesłankami wskazanymi w przepisach. W szczególności, zgodnie z art. 152 § 2 kodeksu karnego, kto udziela kobiecie ciężarnej pomocy w przerwaniu ciąży z naruszeniem przepisów ustawy lub ją do tego nakłania, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

Ryzyko odpowiedzialności karnej pojawia się w przypadku np.:

  • przekazania pieniędzy na zakup tabletek do aborcji,
  • zakupu/zamówienia tabletek do aborcji dla innej osoby,
  • przekazania/podania tabletek do aborcji innej osobie.


Osoby dzwoniące do FEDERY często – nie bez powodu – obawiają się, czy ich osoby bliskie są bezpieczne i czy nie grozi im postępowanie karne. Ze względu na obowiązujące przepisy najbezpieczniej jest, gdy wszystkie formalności dotyczące zamawiania leków (wypełnienie formularza, wymiana e-maili czy dokonanie płatności) wykonuje samodzielnie osoba w  ciąży, bez pośredników. W  przypadku współdzielenia konta bankowego z inną osobą (np. osobą partnerską), warto w tytule przelewu podkreślić, kto dokonuje płatności.

Warto pamiętać też, że odpowiedzialność karna nie grozi w przypadku:

  • udzielenia informacji o tym, jak przerwać ciążę, jak przygotować się do aborcji, jak przebiega aborcja, skąd wziąć tabletki aborcyjne,
  • odesłania do organizacji pomocowych,
  • wsparcia psychicznego i towarzyszenia podczas aborcji,
  • przeprowadzenia badania lekarskiego i udzielenia usług medycznych po aborcji. Informacja o aborcji nie stanowi dla personelu medycznego podstawy do zawiadomienia policji czy prokuratury. Niemniej, nie musisz mówić lekarzowi/-rce, że przerwałaś ciążę, nie musisz się też z niczego tłumaczyć. Jeśli chcesz, możesz powiedzieć, że poroniłaś.

Dlaczego konieczna jest dekryminalizacja aborcji?

Kryminalizacja prowadzi do stygmatyzacji, wywołuje lęk i ogranicza dostęp do aborcji. Jest formą przemocy ze względu na płeć. FEDERA od lat apeluje o dekryminalizację jako niezbędny krok do zwiększenia bezpieczeństwa kobiet w Polsce.

Kryminalizacja aborcji uderza szczególnie w osoby, które potrzebują wsparcia – także finansowego – w dostępie do tabletek lub zabiegu. Jeśli nie mają możliwości kontaktu z organizacjami pomocowymi, nie chcąc narażać na ryzyko bliskich, nierzadko ryzykują zdrowiem i życiem.

W systemie ochrony zdrowia kryminalizacja aborcji powoduje tzw. „efekt mrożący”. Prowadzi do odmawiania przez personel medyczny wykonywania legalnych zabiegów przerywania ciąży albo do podejmowania działań zmierzających do ich niewykonania, np. poprzez sztuczne przedłużanie procedur diagnostycznych lub administracyjnych. Jeśli szpital lub personel medyczny odmówi aborcji w Twojej sprawie, zażądaj odnotowania jej wraz z uzasadnieniem na piśmie i skontaktuj się z FEDERĄ.

FEDERA – zawsze po Twojej stronie

Wszystkie niezbędne informacje na temat aborcji i opcji dostępnych w zależności od indywidualnej sytuacji znajdują się tutaj: https://federa.org.pl/aborcja-poradnik/.

Skontaktuj się z nami: