Od miesięcy z uwagą przyglądamy się działaniom Ministerstwa Edukacji Narodowej w zakresie edukacji zdrowotnej. Jak wiele organizacji eksperckich, liczyłyśmy, że nowy przedmiot stanie się realną szansą na wprowadzenie do szkół rzetelnej, merytorycznej edukacji seksualnej. Niestety – szereg decyzji politycznych postawił te nadzieje pod znakiem zapytania. Pierwsze tygodnie roku szkolnego pokazują, że młodzież po raz kolejny została pozbawiona dostępu do wiedzy, której potrzebuje, by bezpiecznie i świadomie dorastać.
Zastąpione edukacją zdrowotną wychowanie do życia w rodzinie (WDŻ) było pełne stereotypów i treści oderwanych od rzeczywistości młodych ludzi. W tym kontekście nowy przedmiot mógł być krokiem w lepszym kierunku, jednak jego skuteczność zależy od przygotowania i postawy osób prowadzących zajęcia. Na podstawie prowadzonych przez nas badań i informacji od młodzieży obawiamy się, że w skali kraju – choć z chlubnymi wyjątkami – kadra nie jest gotowa do prowadzenia edukacji zdrowotnej w sposób bezpieczny, empatyczny i wspierający. Tymczasem to właśnie zaufanie i otwartość stanowią fundament skutecznej edukacji o zdrowiu i relacjach.
Z niepokojem obserwujemy także rozwiązania organizacyjne dotyczące nowego przedmiotu: edukacja zdrowotna jest nieobowiązkowa, nie wlicza się do średniej ocen i wymaga zgody rodziców. W praktyce oznacza to, że wiele młodych osób – często tych, które najbardziej potrzebują wsparcia – zostaje wykluczona z możliwości udziału w zajęciach. Dodatkowo lekcje często odbywają się w godzinach, które zniechęcają do uczestnictwa. Nic więc dziwnego, że z perspektywy frekwencji, edukacja zdrowotna okazała się porażką już kilka tygodni po rozpoczęciu roku szkolnego.
Należy przy tym podkreślić, że aspekty edukacji seksualnej stanowią jedynie część podstawy programowej edukacji zdrowotnej. Mimo tego ograniczonego zakresu, przedmiot stał się obiektem ataków i prób dyskredytacji ze strony środowisk fundamentalistycznych. Bojkotowanie edukacji zdrowotnej uznajemy za przejaw sztucznie wywołanej paniki, podsycanej w imię prywatnych interesów organizacji, które od lat manipulują opinią publiczną w kwestiach zdrowia i edukacji seksualnej.
Fundacja FEDERA stoi na stanowisku, że edukacja zdrowotna powinna być przedmiotem obowiązkowym, wspieranym systemowo i ocenianym na równi z innymi. Tylko wówczas możliwe będzie zapewnienie wszystkim uczennicom i uczniom równego dostępu do wiedzy – niezależnie od światopoglądu ich rodziców czy podejścia szkoły. Edukacja zdrowotna to nie ideologia, lecz praktyczna, naukowa wiedza o ciele, emocjach i relacjach. Odrzucanie jej w imię przekonań światopoglądowych to działanie wbrew interesowi młodzieży i ochrony zdrowia publicznego.
Od ponad dwóch dekad Fundacja na rzecz Kobiet i Planowania Rodziny FEDERA prowadzi działania edukacyjne, m.in. poprzez Grupę PONTON – ponad dwudziestoletni program rzetelnej edukacji seksualnej dla szkół. Niezależnie od dalszych losów edukacji zdrowotnej, będziemy kontynuować tę pracę tak długo, jak będzie to konieczne, stojąc na straży prawa młodych do wiedzy, zdrowia i bezpieczeństwa.
