>

>

Stawienie czoła klauzuli sumienia w odniesieniu do aborcji priorytetem dla światowych ekspertów

Artykuły

Stawienie czoła klauzuli sumienia w odniesieniu do aborcji priorytetem dla światowych ekspertów

Opublikowano 01-09-2017

Pięćdziesięcioro ekspertek i ekspertów z dwudziestu krajów Afryki, obu Ameryk oraz Europy debatowało w Montevideo na pierwszym międzynarodowym zjeździe poświęconym klauzuli sumienia w odniesieniu do aborcji. W stanowisku końcowym stwierdzili, że zjawisko odmawiania wykonania legalnego zabiegu aborcji krzywdzi kobiety na całym świecie i musi zostać powstrzymane.

W spotkaniu, organizowanym przez Mujer y Salud en Uruguay (MYSU) oraz International Women’s Health Coalition (IWHC), uczestniczyli decydenci, akademicy, specjaliści z zakresu zdrowia, prawa, oraz działaczki feministyczne. Wspólnie ustalono, iż sprzeciw wobec zapewnieniu dobrowolnych usług aborcyjnych z powodów religijnych lub moralnych jest główną przeszkodą dla bezpiecznej aborcji i zagraża życiu kobiet.

Uczestnicy podkreślili, że klauzula sumienia w odniesieniu do usług zdrowotnych nie jest ujęta w międzynarodowych zapisach dotyczących praw człowieka. W praktyce, czasami za pozwoleniem prawa krajowego, podstawowe usługi zdrowotne są coraz bardziej stygmatyzowane, a kobiety zobligowane są do donoszenia ryzykownej lub niechcianej ciąży. Kobiety, którym odmówiono prawa do aborcji są również zmuszone szukać nielegalnych lub niebezpiecznych sposobów na przerwanie ciąży, co niesie za sobą tragiczne konsekwencje, w tym śmierć.

Zgromadzeni zadeklarowali swoje dalsze indywidualne zaangażowanie na rzecz kwestii prawnych, etycznych, zdrowotnych i taktycznych, które mogą łagodzić szkodliwie skutki klauzuli sumienia i zmniejszyć ogromne brzemię ciążące na kobietach, które szukają legalnych, profesjonalnych usług, które powinny być świadczone bez uprzedzeń.

Kolejnym kluczowym działaniem są badania mające na celu zrozumienie motywów i zmierzenie wpływu klauzuli sumienia na jakość życia kobiet oraz na systemy zdrowotne, w tym koszty finansowe.

Grono ekspertów podkreśliło, że lekarze i pracownicy służby zdrowia, którzy popierają prawa kobiet, mają do odegrania fundamentalną rolę w zapewnieniu najlepszych praktyk medycznych. Dla pracowników służby zdrowia wyzwaniem pozostaje szerzenie świadomości, iż ich osobiste przekonania mogą znacząco uniemożliwiać kobietom dostęp do profesjonalnych usług zdrowotnych.

 

Opublikowano w:

Podobne artykuły

ZAPRASZAMY NA WARSZTATY ASERTYWNOŚCI I SAMOOBRONY WENDO (11-12 LIPCA 2026)

Opublikowano 30-06-2026

Zapraszamy na bezpłatne, 12-godzinne warsztaty asertywności i samoobrony dla kobiet...

GRAFIK TELEFONU ZAUFANIA NA BIEŻĄCY MIESIĄC

Opublikowano 02-06-2026

Dyżury Telefonu Zaufania Fundacji FEDERA odbywają się od poniedziałku do...

RAPORT Z DZIAŁALNOŚCI FUNDACJI W ROKU 2025

Opublikowano 30-03-2026

Ostatnich dwanaście miesięcy to czas zawirowań na całym świecie. Jesteśmy...

Za przerwanie własnej ciąży nie grozi odpowiedzialność karna

Art. 4a ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny przewiduje dwie sytuacje, w których przerwanie ciąży może zostać legalnie wykonane przez lekarza w ramach systemu ochrony zdrowia:

  1. gdy ciąża stanowi zagrożenie dla życia lub zdrowia osoby w ciąży;
  2. gdy istnieje uzasadnione podejrzenie, że ciąża powstała w wyniku czynu zabronionego.


Ponadto, osoba w niechcianej ciąży może przerwać ją za pomocą tabletek lub w zagranicznej klinice, niezależnie od przyczyny.

W żadnym z tych przypadków osoba w ciąży nie podlega odpowiedzialności karnej za własną aborcję.

Zdarza się natomiast, że osoby po aborcji tabletkami dostają wezwanie na przesłuchanie w charakterze świadka. To często stresująca sytuacja, ale warto pamiętać, że nie oznacza ryzyka zarzutów czy więzienia. Postępowania toczą się np. przeciwko polskim sprzedawcom tabletek. W przypadku takiego wezwania, warto zapoznać się z artykułem: https://federa.org.pl/karalnosc-aborcji/.

Co zatem oznacza „kryminalizacja aborcji”?

Kryminalizacja aborcji w Polsce oznacza sankcje karne (na mocy art. 152 Kodeksu karnego) za wykonanie aborcji lub udzielenie pomocy w jej przeprowadzeniu poza przesłankami wskazanymi w przepisach. W szczególności, zgodnie z art. 152 § 2 kodeksu karnego, kto udziela kobiecie ciężarnej pomocy w przerwaniu ciąży z naruszeniem przepisów ustawy lub ją do tego nakłania, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

Ryzyko odpowiedzialności karnej pojawia się w przypadku np.:

  • przekazania pieniędzy na zakup tabletek do aborcji,
  • zakupu/zamówienia tabletek do aborcji dla innej osoby,
  • przekazania/podania tabletek do aborcji innej osobie.


Osoby dzwoniące do FEDERY często – nie bez powodu – obawiają się, czy ich osoby bliskie są bezpieczne i czy nie grozi im postępowanie karne. Ze względu na obowiązujące przepisy najbezpieczniej jest, gdy wszystkie formalności dotyczące zamawiania leków (wypełnienie formularza, wymiana e-maili czy dokonanie płatności) wykonuje samodzielnie osoba w  ciąży, bez pośredników. W  przypadku współdzielenia konta bankowego z inną osobą (np. osobą partnerską), warto w tytule przelewu podkreślić, kto dokonuje płatności.

Warto pamiętać też, że odpowiedzialność karna nie grozi w przypadku:

  • udzielenia informacji o tym, jak przerwać ciążę, jak przygotować się do aborcji, jak przebiega aborcja, skąd wziąć tabletki aborcyjne,
  • odesłania do organizacji pomocowych,
  • wsparcia psychicznego i towarzyszenia podczas aborcji,
  • przeprowadzenia badania lekarskiego i udzielenia usług medycznych po aborcji. Informacja o aborcji nie stanowi dla personelu medycznego podstawy do zawiadomienia policji czy prokuratury. Niemniej, nie musisz mówić lekarzowi/-rce, że przerwałaś ciążę, nie musisz się też z niczego tłumaczyć. Jeśli chcesz, możesz powiedzieć, że poroniłaś.

Dlaczego konieczna jest dekryminalizacja aborcji?

Kryminalizacja prowadzi do stygmatyzacji, wywołuje lęk i ogranicza dostęp do aborcji. Jest formą przemocy ze względu na płeć. FEDERA od lat apeluje o dekryminalizację jako niezbędny krok do zwiększenia bezpieczeństwa kobiet w Polsce.

Kryminalizacja aborcji uderza szczególnie w osoby, które potrzebują wsparcia – także finansowego – w dostępie do tabletek lub zabiegu. Jeśli nie mają możliwości kontaktu z organizacjami pomocowymi, nie chcąc narażać na ryzyko bliskich, nierzadko ryzykują zdrowiem i życiem.

W systemie ochrony zdrowia kryminalizacja aborcji powoduje tzw. „efekt mrożący”. Prowadzi do odmawiania przez personel medyczny wykonywania legalnych zabiegów przerywania ciąży albo do podejmowania działań zmierzających do ich niewykonania, np. poprzez sztuczne przedłużanie procedur diagnostycznych lub administracyjnych. Jeśli szpital lub personel medyczny odmówi aborcji w Twojej sprawie, zażądaj odnotowania jej wraz z uzasadnieniem na piśmie i skontaktuj się z FEDERĄ.

FEDERA – zawsze po Twojej stronie

Wszystkie niezbędne informacje na temat aborcji i opcji dostępnych w zależności od indywidualnej sytuacji znajdują się tutaj: https://federa.org.pl/aborcja-poradnik/.

Skontaktuj się z nami: