>

>

WYBIÓRCZE PODEJŚCIE DO PRAW KOBIET. RELACJA Z 63. SESJI KOMISJI ONZ DS. STATUSU KOBIET (CSW)

Artykuły

WYBIÓRCZE PODEJŚCIE DO PRAW KOBIET. RELACJA Z 63. SESJI KOMISJI ONZ DS. STATUSU KOBIET (CSW)

Opublikowano 26-03-2019

Wytrwałość środowisk feministycznych doprowadziła do uchwalenia kilku nowych standardów międzynarodowych w zakresie praw kobiet i dziewcząt do systemów zabezpieczenia społecznego, usług publicznych i zrównoważonej infrastruktury. Komisja ds. Statusu Kobiet (CSW), jako największe międzyrządowe forum zajmujące się od 1946 roku równością płci i prawami kobiet, nadzoruje realizację Platformy Działania, przyjętej podczas IV Światowej Konferencji w sprawie Kobiet w Pekinie w 1995 roku. Podczas corocznych sesji delegacje państw członkowskich ONZ negocjują porozumienie i krajowe zobowiązania w odniesieniu do priorytetowego tematu danej sesji. Federacja, jako NGO ze statusem ECOSOC, jak co roku zgłosiła wraz z organizacjami partnerskimi stanowisko na CSW63 z perspektywy zdrowia i praw seksualnych i reprodukcyjnych.

„Mimo ekstremalnych nacisków i cybernękania prowadzącej negocjacje, większość delegacji stanęła w obronie praw człowieka kobiet. To, co wydarzyło się w ONZ przez ostatnie dwa tygodnie, odzwierciedla globalne trendy – ataki na prawa kobiet i zasady wielostronnej dyplomacji”, powiedziała Jessica Stern, dyrektorka OutRight Action International.

Polska była jednym z czterech krajów, które negocjowały uzgodnienia w imieniu Unii Europejskiej, i trzymała się jej relatywnie progresywnego stanowiska.

Dokument końcowy potwierdza wcześniejsze zobowiązania z obszaru powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego, edukacji, przemocy uwarunkowanej płcią oraz odpowiedzialności państwa za ochronę obrończyń praw człowieka.

Rządy, po raz pierwszy, uznały prawo do zabezpieczenia społecznego i zauważyły genderowe aspekty zrównoważonej infrastruktury.

Ponadto podjęto zobowiązania w zakresie m.in.:

  • zapewnienia powszechnego dostępu do zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego oraz praw reprodukcyjnych, w tym planowania rodziny, informacji i edukacji oraz włączenia zdrowia reprodukcyjnego do krajowych strategii i programów, uznając, że prawa człowieka kobiet obejmują ich prawo do sprawowania pełnej kontroli oraz swobodnego i odpowiedzialnego decydowania – w sposób wolny od dyskryminacji, przymusu i przemocy – w odniesieniu do kwestii dotyczących ich seksualności oraz zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego.
  • promowania i ochrony praw kobiet i dziewcząt z niepełnosprawnościami, które doświadczają wielokrotnej i krzyżowej dyskryminacji, zapewniając dostęp do zasobów gospodarczych i finansowych oraz infrastruktury społecznej, transportu, wymiaru sprawiedliwości, zdrowia i edukacji, które są dostępne i inkluzywnej pod względem niepełnosprawności, jak też zatrudnienia i godnej pracy dla kobiet z niepełnosprawnościami.
  • zapewnienia, że kobiety i dziewczęta z niepełnosprawnościami są konsultowane i aktywnie włączane w procesy podejmowania decyzji, a ich priorytety i prawa w pełni uwzględniane w prawodawstwie i programach
  • wypracowania polityk i programów, dających priorytet formalnej i nieformalnej edukacji, w tym kompleksowej edukacji opartej na faktach naukowej i dostosowanej do wieku, która dostarcza młodym osobom informacji o zdrowiu seksualnym i reprodukcyjnym, zapobieganiu HIV, równości płci, prawach człowieka
  • uznania, redukcji i redystrybucji nieodpłatnej pracy opiekuńczej i domowej
  • inwestowania w publiczne usługi opiekuńcze, które są wysokiej jakości, przystępne cenowo i odpowiadają na problem nierówności płci

Te sukcesy są o tyle istotne, że negocjacjom towarzyszył bezprecedensowy atak na prawa kobiet i autonomię ze strony regresywnej koalicji Stanów Zjednoczonych, Rosji, Arabii Saudyjskiej, Bahrajnu, koalicji wspieranej przez Watykan. Stolica Apostolska, choć posiada status stałego obserwatora w ONZ bez prawa głosu, przewodzi ultrakonserwatywnej krucjacie i wykorzystuje przestrzeń ONZ do propagowania kłamstw o aborcji i antykoncepcji oraz szerzenia treści trans- i homofobicznych. W reakcji na karygodne poczynania Watykanu uderzające w prawa kobiet, grupa Catholics for Human Rights zainicjowała petycję do Sekretarza Generalnego o pozbawienie Stolicy Apostolskiej statusu w ONZ (przeczytaj argumentację i podpisz petycję).

Mimo znaczących zdobyczy, pozostaje wiele wyzwań w obszarze pełnej realizacji praw człowieka kobiet w całej ich różnorodności. Usunięto zapisy o zapewnianiu usług dla osób doświadczających przemocy, wykluczono perspektywę osób o nieheteronormatywnej orientacji seksualnej, tożsamości płciowej i ekspresji. Dokument końcowy oddaje niezdolność rządów do regulowania sektora prywatnego i pociągania go do odpowiedzialności.

„Rządy potwierdziły, że prawa kobiet są powszechne, niepodzielne i wzajemnie powiązane, jednak ciągle zbyt wiele państw wybiera, które i czyje prawa wspierać”, podkreśliła Shannon Kowalski, dyrektorka ds. rzecznictwa w International Women’s Health Coalition.

CSW63 agreed conclusions: advance unedited version

Opublikowano w:

Podobne artykuły

ZAPRASZAMY NA WARSZTATY ASERTYWNOŚCI I SAMOOBRONY WENDO (11-12 LIPCA 2026)

Opublikowano 30-06-2026

Zapraszamy na bezpłatne, 12-godzinne warsztaty asertywności i samoobrony dla kobiet...

GRAFIK TELEFONU ZAUFANIA NA BIEŻĄCY MIESIĄC

Opublikowano 02-06-2026

Dyżury Telefonu Zaufania Fundacji FEDERA odbywają się od poniedziałku do...

RAPORT Z DZIAŁALNOŚCI FUNDACJI W ROKU 2025

Opublikowano 30-03-2026

Ostatnich dwanaście miesięcy to czas zawirowań na całym świecie. Jesteśmy...

Za przerwanie własnej ciąży nie grozi odpowiedzialność karna

Art. 4a ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny przewiduje dwie sytuacje, w których przerwanie ciąży może zostać legalnie wykonane przez lekarza w ramach systemu ochrony zdrowia:

  1. gdy ciąża stanowi zagrożenie dla życia lub zdrowia osoby w ciąży;
  2. gdy istnieje uzasadnione podejrzenie, że ciąża powstała w wyniku czynu zabronionego.


Ponadto, osoba w niechcianej ciąży może przerwać ją za pomocą tabletek lub w zagranicznej klinice, niezależnie od przyczyny.

W żadnym z tych przypadków osoba w ciąży nie podlega odpowiedzialności karnej za własną aborcję.

Zdarza się natomiast, że osoby po aborcji tabletkami dostają wezwanie na przesłuchanie w charakterze świadka. To często stresująca sytuacja, ale warto pamiętać, że nie oznacza ryzyka zarzutów czy więzienia. Postępowania toczą się np. przeciwko polskim sprzedawcom tabletek. W przypadku takiego wezwania, warto zapoznać się z artykułem: https://federa.org.pl/karalnosc-aborcji/.

Co zatem oznacza „kryminalizacja aborcji”?

Kryminalizacja aborcji w Polsce oznacza sankcje karne (na mocy art. 152 Kodeksu karnego) za wykonanie aborcji lub udzielenie pomocy w jej przeprowadzeniu poza przesłankami wskazanymi w przepisach. W szczególności, zgodnie z art. 152 § 2 kodeksu karnego, kto udziela kobiecie ciężarnej pomocy w przerwaniu ciąży z naruszeniem przepisów ustawy lub ją do tego nakłania, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

Ryzyko odpowiedzialności karnej pojawia się w przypadku np.:

  • przekazania pieniędzy na zakup tabletek do aborcji,
  • zakupu/zamówienia tabletek do aborcji dla innej osoby,
  • przekazania/podania tabletek do aborcji innej osobie.


Osoby dzwoniące do FEDERY często – nie bez powodu – obawiają się, czy ich osoby bliskie są bezpieczne i czy nie grozi im postępowanie karne. Ze względu na obowiązujące przepisy najbezpieczniej jest, gdy wszystkie formalności dotyczące zamawiania leków (wypełnienie formularza, wymiana e-maili czy dokonanie płatności) wykonuje samodzielnie osoba w  ciąży, bez pośredników. W  przypadku współdzielenia konta bankowego z inną osobą (np. osobą partnerską), warto w tytule przelewu podkreślić, kto dokonuje płatności.

Warto pamiętać też, że odpowiedzialność karna nie grozi w przypadku:

  • udzielenia informacji o tym, jak przerwać ciążę, jak przygotować się do aborcji, jak przebiega aborcja, skąd wziąć tabletki aborcyjne,
  • odesłania do organizacji pomocowych,
  • wsparcia psychicznego i towarzyszenia podczas aborcji,
  • przeprowadzenia badania lekarskiego i udzielenia usług medycznych po aborcji. Informacja o aborcji nie stanowi dla personelu medycznego podstawy do zawiadomienia policji czy prokuratury. Niemniej, nie musisz mówić lekarzowi/-rce, że przerwałaś ciążę, nie musisz się też z niczego tłumaczyć. Jeśli chcesz, możesz powiedzieć, że poroniłaś.

Dlaczego konieczna jest dekryminalizacja aborcji?

Kryminalizacja prowadzi do stygmatyzacji, wywołuje lęk i ogranicza dostęp do aborcji. Jest formą przemocy ze względu na płeć. FEDERA od lat apeluje o dekryminalizację jako niezbędny krok do zwiększenia bezpieczeństwa kobiet w Polsce.

Kryminalizacja aborcji uderza szczególnie w osoby, które potrzebują wsparcia – także finansowego – w dostępie do tabletek lub zabiegu. Jeśli nie mają możliwości kontaktu z organizacjami pomocowymi, nie chcąc narażać na ryzyko bliskich, nierzadko ryzykują zdrowiem i życiem.

W systemie ochrony zdrowia kryminalizacja aborcji powoduje tzw. „efekt mrożący”. Prowadzi do odmawiania przez personel medyczny wykonywania legalnych zabiegów przerywania ciąży albo do podejmowania działań zmierzających do ich niewykonania, np. poprzez sztuczne przedłużanie procedur diagnostycznych lub administracyjnych. Jeśli szpital lub personel medyczny odmówi aborcji w Twojej sprawie, zażądaj odnotowania jej wraz z uzasadnieniem na piśmie i skontaktuj się z FEDERĄ.

FEDERA – zawsze po Twojej stronie

Wszystkie niezbędne informacje na temat aborcji i opcji dostępnych w zależności od indywidualnej sytuacji znajdują się tutaj: https://federa.org.pl/aborcja-poradnik/.

Skontaktuj się z nami: