Sposób przedstawiania w mediach zabiegu przerywania ciąży ma ogromny wpływ na jego społeczne postrzeganie. Na bazie faktów, argumentów i historii kobiet podpowiadamy, jak mówić o aborcji.
Terminacja ciąży jest doświadczeniem kobiet z różnych środowisk, w tym prawicowych i katolickich. Za liberalizacją ustawy antyaborcyjnej opowiadają się także osoby, które nie nazywają siebie feminist(k)ami. Poparcie to jest wyższe wśród kobiet, osób o wykształceniu podstawowym i średnim, z mniejszych miejscowości (20 tys.-100 tys. mieszkańców). Wiąże się to z faktem, że osoby zamożniejsze, z dużych miast są mniej uzależnione od restrykcyjnego prawa aborcyjnego – stać je na wyjazd czy tabletki poronne.
Odpowiedzialność mediów wymaga świadomego doboru słów oraz uważności na ideologiczne zawłaszczanie pojęć czy nielogiczne neologizmy konsekwentnie używane przez przeciwników wyboru. Ich celem jest narzucenie nam wszystkim języka, który uniemożliwia opowiedzenie się za prawem do aborcji i pogłębia jej stygmatyzację.
Z okazji Światowego Dnia Bezpiecznej Aborcji 2018 Federacja na rzecz Kobiet i Planowania Rodziny wydała poradnik „Jak mówić/pisać o aborcji?”.
Znajdziecie w nim fakty o przerywaniu ciąży i przydatne statystyki. Broszurka zwięźle wyjaśnia, jakie sformułowania w debacie o aborcji odpowiadają standardom wiedzy naukowej i zasadom neutralnej światopoglądowo komunikacji oraz podaje uzasadnienie.
Ze względu na siłę obrazu należy unikać stereotypowych grafik/ilustracji towarzyszących tekstowi o aborcji np. osób w za-awansowanej ciąży (ciąże przerywa się najczęściej bardzo wcześnie), smutnych twarzy (aborcja wywołuje różne emocje), płodów przypominających noworodki, kłamliwych billboardów z rozczłonkowanymi płodami. Za ilustrację może posłużyć fotorelacja z demonstracji pro-choice, wizyty u lekarki/lekarza, debaty o aborcji.
ZŁOTE ZASADY MÓWIENIA O ABORCJI
- Nie oceniaj.
- Skup się na jednostce, jej historii i uprawnionym wyborze.
- Posługuj się neutralnymi określeniami (terminy medyczne/prawne) i językiem empatii (historie konkretnych kobiet).
- Korzystaj z rzetelnych i sprawdzonych źródeł – raportów uznanych ciał jak ONZ, WHO, UE, Instytut Guttmachera, czasopism naukowych; wiedzy i doświadczeń organizacji zajmujących się prawami reprodukcyjnymi
PRZERYWANIE CIĄŻY JEST POWSZECHNE; POLSKI ZAKAZ JEST W EUROPIE WYJĄTKIEM
• WHO (2017) podaje, że na świecie przerywa się co czwartą ciążę.
• W Polsce między 25% a 33% kobiet ma za sobą doświadczenie aborcji.
• Ograniczanie dostępu przez restrykcyjne prawo lub bariery stawiane przez personel medyczny nie zmniejszają liczby zabiegów, za to negatywnie wpływają na zdrowie kobiet i pogłębiają nierówności społeczne. W świetle prawa międzynarodowego wymuszona kontynuacja ciąży to przemoc ze względu na płeć i może być uznana za okrutne, nieludzkie i poniżające traktowanie.
• Poza Polską i Maltą aborcja jest legalna i realnie dostępna w całej Europie (przy różnych typach regulacji).
• Statystycznie najmniej zabiegów wykonuje się w krajach, gdzie przerywanie ciąży jest legalne, a antykoncepcja dostępna (Kanada, Europa Zachodnia i Północna).
PRZERYWANIE CIĄŻY TO KWESTIA ZDROWIA, GODNOŚCI I STATUSU SPOŁECZNEGO
Niemal co druga ciąża na świecie jest nieplanowana. Represyjne przepisy antyaborcyjne w krajach takich jak Polska negatywnie wpływają na dobrostan osób, które z różnych względów nie chcą lub nie mogą kontynuować ciąży. Zakazy, jak też bariery w dostępności dozwolonej prawem aborcji, pogarszają stan ich zdrowia psychicznego i/lub fizycznego (skutki niefachowo przeprowadzonych zabiegów).
Uderzają szczególnie w grupy nieuprzywilejowane8, które nie mają odpowiednich informacji/ kontaktów czy pieniędzy gwarantujących zabieg w bezpiecznych i godnych warunkach. Dlatego aborcja jako kwestia zdrowia publicznego i sprawiedliwości społecznej, dotyczy nas wszystkich.
Przerywanie ciąży jest nierozerwalnie związane z prawem do prywatności, godnością i autonomią.
PRZERYWANIE CIĄŻY A PRAWA CZŁOWIEKA
Ograniczanie dostępu do legalnej i bezpiecznej aborcji łamie szereg praw człowieka do: życia, zdrowia i opieki zdrowotnej, niedyskryminacji i równości, wolności od okrutnego, nieludzkiego i poniżającego traktowania, godności, prywatności, wolności poglądów i wyznania, które są zagwarantowane w aktach prawa międzynarodowego, przyjętych także przez Polskę.
PRZERYWANIE CIĄŻY A OPINIA PUBLICZNA
Terminacja ciąży jest doświadczeniem kobiet z różnych środowisk, w tym prawicowych i katolickich. Za liberalizacją ustawy antyaborcyjnej opowiadają siętakże osoby, które nie nazywają siebie feminist(k)ami. Poparcie to jest wyższe wśród kobiet, osób o wykształceniu podstawowym i średnim, z mniejszych miejscowości (20 tys.-100 tys.mieszkańców). Wiąże się to z faktem, że osoby zamożniejsze, z z dużych miast są mniej uzależnione od restrykcyjnego prawa aborcyjnego – stać je na wyjazd czy tabletki poronne.
PRZERYWANIE CIĄŻY JEST BEZPIECZNE
To jeden z najbezpieczniejszych zabiegów medycznych, o ile przeprowadza go wykwalifikowana osoba, w odpowiednich warunkach. W przypadku aborcji farmakologicznej wystarczą środki z zaufanego źródła oraz zagwarantowany kontakt z lekarzem w razie komplikacji (które mogą wystąpić po każdym, nawet mało inwazyjnym, zabiegu).
Aborcja nie wywołuje niepłodności, depresji, zaburzeń psychicznych ani raka. „Syndrom postaborcyjny” nie jest uznawany przez towarzystwa naukowe i nie występuje w klasyfikacji chorób ICD-10. Według badań to kobiety, które wskutek braku dostępu do zabiegu urodziły niechciane dzieci znacznie częściej od matek chcianych dzieci doświadczyły negatywnych skutków psychologicznych, emocjonalnych i społecznych.
PRZERYWANIE CIĄŻY A POMOCNICTWO
Publikowanie ogólnych informacji dotyczących tego, jak przygotować się do aborcji lub jak wygląda jej przebieg, nie wypełnia znamion przestępstwa z art. 152 § 2 k.k. Zgodnie z orzecznictwem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka zakaz rozpowszechniania informacji o możliwościach aborcyjnych za granicą jest nieproporcjonalny i narusza art. 10 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (prawo do wolności wyrażania opinii).
JAK WYGLĄDA ZABIEG PRZERWANIA CIĄŻY?
Prof. Romuald Dębski o zabiegach wykonywanych w Polsce: „Pacjentka dostaje tabletki dopochwowe. Zaczynają się skurcze, boli brzuch, jest krwawienie. Trwa kilka, czasem kilkanaście godzin.”
JĘZYK WIZUALNY
Ze względu na siłę obrazu należy unikać stereotypowych grafik/ilustracji towarzyszących tekstowi o aborcji np. osób w zaawansowanej ciąży (ciąże przerywa się najczęściej bardzo wcześnie), smutnych twarzy (aborcja wywołuje różne emocje), płodów przypominających noworodki, kłamliwych billboardów z rozczłonkowanymi płodami. Za ilustrację może posłużyć fotorelacja z demonstracji pro-choice, wizyty u lekarki/lekarza, debaty o aborcji.
